تسلط بازی‌های خارجی بر سبد فرهنگی جوانان؛ بازی‌های بومی در حاشیه

نتایج یک پژوهش دانشگاهی در مقطع کارشناسی ارشد نشان می‌دهد که با وجود نقش انکارناپذیر بازی‌های ویدیویی در انتقال ارزش‌های فرهنگی، بیش از ۷۵ درصد از جوانان ایرانی کمتر از یک‌چهارم زمان بازی خود را به بازی‌های بومی اختصاص می‌دهند و بازار بازی کشور همچنان تحت تسلط محصولات خارجی است.

به گزارش ارتباط امروز، رضا سلامات، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته علوم ارتباطات، فرهنگ و رسانه از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، در پایان‌نامه خود با عنوان «نقش بازی‌های ویدیویی در انتقال ارزش‌های فرهنگی به جوانان» به بررسی تأثیر این رسانه نوین بر نگرش فرهنگی جوانان ۱۸ تا ۳۰ ساله پرداخته است.

این پژوهش که به روش پیمایشی و با نمونه‌ای ۳۸۴ نفری از جوانان اهوازی انجام شده، نشان می‌دهد که بازی‌های خارجی عمدتاً حاوی ارزش‌هایی چون؛ رقابت فردی، موفقیت مادی و سبک زندگی غربی، هستند. بر اساس یافته‌های توصیفی، میانگین بازنمایی ارزش‌های دینی در بازی‌های محبوب جوانان بسیار پایین‌تر از ارزش‌های فردگرایانه است.

نتایج این تحقیق حاکی از آن است که بین «ارزش‌های بازنمایی‌شده در بازی‌ها» و «نگرش فرهنگی جوانان» رابطه مثبت و قوی وجود دارد. به عبارتی، هرچه بازی‌ها ارزش‌های خاصی را بیشتر بازنمایی کنند، احتمال پذیرش و درونی‌سازی آن ارزش‌ها توسط کاربران افزایش می‌یابد.

تأثیر بازی‌های بومی بر هویت ملی:

با وجود تسلط بازی‌های خارجی، یافته‌های استنباطی این پژوهش تأکید می‌کند که کاربرانی که سهم بیشتری از بازی‌های بومی ایرانی (بیش از ۵۰ درصد) مصرف می‌کنند، نگرش فرهنگی قوی‌تری نسبت به ارزش‌های ملی و دینی دارند. تحلیل رگرسیون چندگانه نیز نشان داد که متغیرهای «نگرش فرهنگی»، «ارزش‌های بازنمایی‌شده»، «سهم بازی بومی» و «میزان مصرف بازی» در مجموع ۶۱ درصد از واریانس انتقال ارزش‌ها را تبیین می‌کنند.

زمان مصرف و تأثیرپذیری:

بر اساس این مطالعه، میانگین ساعت بازی هفتگی جوانان حدود ۱۲.۷ ساعت است و موبایل با ۴۸.۷ درصد، پرکاربردترین پلتفرم برای بازی محسوب می‌شود. همچنین ژانرهای اکشن و تیراندازی (۷۷.۶ درصد) و بازی‌های اجتماعی و آنلاین (۶۶.۷ درصد) محبوب‌ترین سبک‌ها در میان جوانان هستند. پژوهشگر در تحلیل خود اشاره می‌کند که رابطه مستقیمی بین میزان مصرف بازی و تغییر نگرش فرهنگی وجود دارد؛ به این معنا که هرچه زمان تعامل با بازی بیشتر باشد، فرصت بیشتری برای یادگیری اجتماعی و تغییر نگرش فراهم می‌شود.

ضرورت سیاست‌گذاری هوشمند:

این پژوهش با تأکید بر نظریه «بازنمایی» استوارت هال و «یادگیری اجتماعی» آلبرت باندورا، نتیجه‌گیری می‌کند که بازی‌های ویدیویی نه‌تنها ابزار سرگرمی، بلکه رسانه‌ای قدرتمند برای انتقال ارزش‌ها هستند. نویسنده پیشنهاد می‌کند که سیاست‌گذاران فرهنگی برای مقابله با تهدید نفوذ ارزش‌های بیگانه، باید بر تقویت سواد رسانه‌ای، حمایت از تولید بازی‌های بومی باکیفیت، و نظارت آگاهانه بر محتوای بازی‌های وارداتی تمرکز کنند.

این تحقیق همچنین به شکاف موجود در پژوهش‌های داخلی اشاره دارد و خاطرنشان می‌سازد که تا پیش از این، مطالعات کمی اندکی به‌طور هم‌زمان به سه مؤلفه «بازنمایی ارزش‌ها»، «میزان مصرف» و نوع بازی (بومی/خارجی) پرداخته‌اند.

راهنمایی این رساله بر عهده دکتر امیرحسام اسحاقی و مشاوره آن با دکتر محمدرضا رسولی و همچنین داوری آن بر عهده دکتر محمد حسن اسدی طاری بوده است.

انتای پیام/ منبع: ارتباط تک، مهری خوش طینت