طرح خلع سلاح اطلاعات نادرست مرکز بینالمللی روزنامهنگاران (ICFJ) یک برنامه سه ساله و با هدف کاهش سرعت انتشار اطلاعات نادرست از طریق برنامههای متعددی مانند روزنامهنگاری تحقیقی، ظرفیتسازی و آموزش سواد رسانهای است که مطالعات موردی آن در پرو انجام شد.
این برنامه شرکتکنندگان جهانی را که رهبران فکری جامعه هستند و دیگران را در مورد اهمیت سواد رسانهای و نحوه بهکارگیری این مهارتها در زندگی واقعی آموزش خواهند داد.
دوره زمانی مورد بررسی به دوران همه گیری کووید-۱۹ در جهان بر می گردد. در این دوره زمانی سازمانهای رسانه ای، روزنامه نگاران، دولتمردان و بخشی از رهبران فکری جامعه پرو به عنوان نمونه مورد بررسی انتخاب شدند.(۱)
“لوسرو آسکارازا”(۲) به عنوان خبرنگار متخصص در “کانووکا”(۳) یک سازمان روزنامهنگاری تحقیقی مستقر در پرو، به بررسی و مطالعه مدارک این تحقیق پرداخته بود.
وی در یک ابتکار خبری یک اتاق خبر متمرکز بر بهداشت عمومی ایجاد کرد که به صورت میدانی روند حرکت اطلاعات نادرست و میزان خطرات آن را از نزدیک مشاهده کند. سپس مفهوم سواد رسانه ای را به عنوان ابزاری برای مربیان ایجاد کرد تا طرح «خلع سلاح اطلاعات نادرست» را اجرایی کند و با پذیرش ۱۵۰ مربی طرح مقابله با “اخبار جعلی” را کلید زد.
تقویت مهارتهای سواد رسانهای
آسکارزا با پایه و اساس خود در روزنامهنگاری و بررسی واقعیت، میدانست که آموزش سواد رسانهای نیازمند رویکردی است که تضمین کند مفاهیم مرتبط و قابل درک برای جامعه هستند. آموزش سواد رسانهای فقط در مورد رد یا تایید اطلاعات نادرست نیست. بلکه در مورد داشتن و بهکارگیری مهارتهای تفکر و ارزیابی انتقادی اکوسیستم اطلاعاتی فرد نیز هست. آسکارزا دریافت که تکیه بر تمرینهای یخشکن، چارچوبها (سازگار با هر مخاطب) و فعالیتهای نوآورانه، مفهوم سواد رسانهای را برای جوامعی که او تدریس میکرد، از جمله مربیان، دانشآموزان و کلیسا، قابل دسترستر و قابل هضمتر کرده است.
تعاملات اجتماعی و مقابله با اخبار جعلی
به گفته آسکارزا محیط مدرسه و نظام آموزشی مناسبترین مرکز آموزشی برای توسعه بینشهای رسانه ای و مقابله با امپریالیسم خبریست. اما برای دسترسی به نوجوانان به روشهای دیگری غیر از محیطهای سنتی، به فضاهای تعاملات اجتماعی هم نیاز است. همانطور که آسکارزا به این چالش فکر میکرد، به سرعت متوجه شد که جوامع کلیسایی میتوانند راهی برای دسترسی به نوجوانان باشند. او با کشیش یک کلیسای لوتری در شرق لیما تماس گرفت و این دو نفر به سرعت متوجه شدند که به دنبال یک هدف هستند – تجهیز نوجوانان به مهارتهای لازم برای مقابله با اطلاعات مضر و نادرست.
این امر منجر به یک رویکرد بین فرقهای شد: آنها با یک کلیسای متدیست محلی تماس گرفتند که آشکارا از کارگاههای سواد رسانهای آسکارزا استقبال کرد. آسکارزا به سرعت خود را در حال برگزاری کارگاههای سواد رسانهای برای بیش از ۱۰۰ دانشآموز دبیرستانی به طور همزمان یافت.
برگزاری کارگاههای مهارتی و میدانی
مجموعه کارگاههای «Verifica pe: Hablemos de desinformación y cómo combatirla» در پرو به معنای «تأیید: بیایید درباره اطلاعات نادرست و نحوه مبارزه با آن صحبت کنیم»، به صورت گسترده ای برگزار شد و به این ترتیب مخاطبان زیادی جذب آن شدند تا با گسترش سواد رسانه ای سطح دانش اجتماعی را برای مقابله با اخبار جعلی در میان افکار عمومی پرو بالا ببرند.
آسکارزا میدانست که باید یخ را با مخاطبانش بشکند، اما انجام این کار در عین حفظ اعتماد آنها کلیدی بود. او با سوالی در مورد اینکه آنها در رسانههای اجتماعی با چه چیزی و چرا درگیر میشوند، شروع کرد و پس از آن یک ویدیوی کوتاه اجتماعی پخش کرد. سپس قبل از اینکه مکالمه را به سمت پرسیدن در مورد مفاهیم خاص سواد رسانهای مانند اطلاعات نادرست، کلیکبیت و دیپفیک سوق دهد، از یک تمرین برای شناخت مخاطبانش استفاده کرد.
نظر سنجیها نشان داد پس از کارگاههای آسکارزا، او افزایش مثبتی در تواناییهای مربیان و نوجوانان برای زیر سوال بردن و تشخیص اطلاعاتی که مصرف میکنند، مشاهده کرد.(۴) به عنوان مثال، مربیان اذعان کردند که یک پست رسانههای اجتماعی لزوماً به طور دقیق «اخبار» را نشان نمیدهد و اگر اطلاعات مربوط به دولت در صفحه رسمی دولت ظاهر نشود، ممکن است کلاهبرداری باشد.
بزرگترین نتیجه یادگیری شرکتکنندگان این بود که فکر کردن به نیات پشت پستها مهم است. معلمان همچنین اظهار داشتند که مهارتهای سواد رسانهای که آسکارزا به اشتراک گذاشته را جدی میگیرند و به دانشآموزان خود آموزش میدهند. در نهایت، این به معنای تشخیص جدی نگرفتن پستهای رسانههای اجتماعی و به اشتراک گذاشتن آنها بدون تأیید صحت آنهاست.
نگاهی به آینده
پس از کارگاههایش، از آسکارزا خواسته شد تا مشاور باشگاه روزنامهنگاری دبیرستان شود – فعالیتهای خود را هم در روزنامهنگاری و هم در سواد رسانهای گسترش دهد. آسکارزا همچنین استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی را با مربیان و دانشآموزان در حالی که جهان با فناوری هوش مصنوعی دست و پنجه نرم میکند و نحوه به کارگیری سواد هوش مصنوعی در محیطهای مربوطه خود را ترویج خواهد کرد. منتظر جدیدترین ابتکار آسکارزا باشید: یک سرمایهگذاری رسانهای جدید به نام Contranoticia که با همکاران سابقش ایجاد شده است. هدف این سرمایهگذاری تمرکز بر داستانهای جامعهمحور با رویکردی حقوق بشری و جنسیتمحور است. آسکارزا در این سرمایهگذاری رسانهای جدید قصد دارد با همان نام کارگاههای سواد رسانهای خود، Verifica pe، بررسی واقعیت را اجرا کند تا به نقش خود در تقویت واقعیتها نسبت به داستانهای تخیلی و تجهیز افراد به مهارتهایی برای تشخیص اطلاعات معتبر به تنهایی ادامه دهد.
۱- https://ijnet.org/en/story/how-peruvian-journalist-turned-media-literacy-community-movement
۲- Lucero Ascarza
۳- Convoca
۴- https://www.icfj.org/news/how-peruvian-journalist-turned-media-literacy-community-movement
* icfj
انتهای پیام/
فرهنگ پذیری پایگاه خبری اجتماعی – فرهنگی
